Phòng bệnh đái tháo đường

"Hành động sớm trong phòng ngừa bệnh tiểu đường" là chủ đề của Ngày Thế giới phòng chống bệnh đái tháo đường (14/11) giai đoạn 2026 - 2027, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc can thiệp sớm, chủ động tầm soát và thay đổi lối sống nhằm phòng ngừa hoặc làm chậm sự tiến triển của bệnh.

Theo BSCKII. Đặng Văn Điểm, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa khu vực Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi cho biết những người có các yếu tố nguy cơ sau đây cần tầm soát đái tháo đường: Người lớn có BMI ≥ 23 kg/m2 hoặc cân nặng lớn hơn 120% cân nặng lý tưởng và có một hoặc nhiều hơn một trong các yếu tố nguy cơ sau: Ít vận động thể lực; gia đình có người bị đái tháo đường ở thế hệ cận kề bố, mẹ, anh, chị, em ruột; tăng huyết áp (huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90 mmHg hay đang điều trị thuốc hạ huyết áp); nồng độ HDL cholesterol <35 mg/(0,9 mmol/L) và/hoặc nồng độ triglyceride > 250 mg/dL (2,82 mmol/L); vòng bụng to ở nam ≥ 90 cm, ở nữ ≥ 80 cm; phụ nữ bị buồng trứng đa nang; phụ nữ đã mắc đái tháo đường thai kỳ; hbA1c ≥ 5,7% (39 mmol/mol), rối loạn glucose huyết hay rối loạn dung nạp glucose ở lần xét nghiệm trước đó; có các dấu hiệu đề kháng insulin trên lâm sàng (như béo phì, dấu gai đen...); tiền sử có bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch.

Tránh lối sống tĩnh tại tập thể dục đều đặn 30 - 45 phút mỗi ngày nhằm phòng tránh bệnh đái tháo đường

Các trường hợp mắc bệnh đái tháo đường thường có biểu hiện âm thầm, không rõ ràng, được phát hiện khi đi khám bệnh định kỳ thông qua xét nghiệm máu hoặc khi đã có các biểu hiện nặng như mệt mỏi, khát nước nhiều, vết loét lâu lành, nhìn mờ, tê bì, mất cảm giác ở chân... Bệnh gây ra nhiều biến chứng ở tim, mạch máu, thận, mắt, thần kinh… đe dọa tính mạng con người. Chính vì vậy, hiệu quả của các phương pháp dự phòng bệnh đái tháo đường từ giai đoạn đầu mắc bệnh, tốt hơn là tiền đái tháo đường hoặc ngay cả khi cơ thể hoàn toàn bình thường.

BSCKII. Đặng Văn Điểm, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa khu vực Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi khuyến cáo: Chúng ta có thể phòng ngừa được khi thay đổi hành vi, từ bỏ những hành vi có hại dẫn đến nguy cơ bị bệnh đái tháo đường, thực hiện các hành vi có lợi ngăn ngừa mắc và giảm thiểu biến chứng của đái tháo đường. Phòng tránh tình trạng thừa cân, béo phì theo dõi dựa vào chỉ số BMI (chỉ số khối của cơ thể), duy trì BMI từ 18,5-24,9; gia tăng hoạt động thể lực tránh lối sống tĩnh tại không nên ngồi, nằm xem tivi nhiều giờ liền; tham gia chơi thể thao, cố gắng hạn chế sử dụng các phương tiện hiện đại nếu thấy không cần thiết (đi xe đạp thay cho xe máy, không sử dụng thang máy nếu thấy không cần thiết…); tập thể dục đều đặn 30 - 45 phút mỗi ngày; xây dựng thói quen ăn uống tốt, dinh dưỡng hợp lý cho bản thân, gia đình luôn duy trì bữa ăn gia đình có không khí vui vẻ, ấm cúng; nên tắt tivi trong khi ăn; tránh bỏ bữa, hạn chế ăn quà vặt ngoài bữa chính; giảm lượng thức ăn có nhiều chất béo và đường; ăn nhiều rau, hoa quả khác nhau; ăn thức ăn nguyên vẹn, gần với thiên nhiên để ít bị mất đi các thành phần dinh dưỡng có trong thức ăn; tránh dùng nhiều mỡ khi chế biến thức ăn, nên chọn món luộc thay cho món chiên; hạn chế đồ uống có đường, hạn chế bia rượu... ./.

Minh Hiền

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Ngãi